Định hướng phát triển ngành nông nghiệp cà phê của Việt Nam

Cà phê được xem là ngành quan trọng, đang chiếm khoảng 3% GDP của cả nước. Dù kinh tế trên thế giới gặp khó khăn nhưng nước ta vẫn đang duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cà phê. Tuy nhiên, cà phê Việt vẫn đang gặp nhiều thực trạng, cần có giải pháp và định hướng phát triển ngành nông nghiệp cà phê của Việt Nam.

Trên cơ sở thực trạng ngành cà phê Việt Nam, các chuyên gia đã đề xuất các giải pháp, định hướng phát triển ngành nông nghiệp cà phê để có thể nâng cao được chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, từ đó thúc đẩy được hoạt động xúc tiến nhằm đáp ứng tốt được nhu cầu của thị trường trong nước cũng như trên thế giới.

Thực trạng sản xuất cà phê của Việt Nam hiện nay

Tính tới thời điểm này, cả nước có khoảng:

  • 97 cơ sở chế biến và sản xuất cà phê nhân đạt tổng công suất là 1,503 triệu tấn/năm.
  • 160 cơ sở chế biến cà phê rang đạt công suất là 51,7 nghìn tấn/năm.
  • 8 cơ sở chế biến và sản xuất cà phê hòa tan đạt tổng công suất là 36,5 nghìn tấn/năm.
  • 11 cơ sở chế biến và sản xuất cà phê phối trộn đạt 139,9 nghìn tấn/năm.

Sau khi tìm hiểu và nghiên cứu thị trường cà phê thế giới, nước xuất khẩu cà phê hàng đầu trên thế giới chính là Brazil, Colombia, Indonesia …. Các nước này đều xuất khẩu cà phê dưới dạng hạt là chủ yếu, có nghĩa là chỉ dừng lại ở giai đoạn sơ chế hạt sau khi thu hoạch.

Đối với Việt Nam, bắt đầu giữa những năm 90 của thế kỷ trước, sơ chế cà phê sau khi thu hoạch được quan tâm. Vì thế, từ chỗ giá bán ở cảng thấp với giá tham chiếu ở sở Giao dịch hàng hóa London tới khoảng 400 – 500 USD. Nhưng tới nay thì Việt Nam đã thu hẹp khoảng cách đó, có giá cà phê Robusta phù hợp với giá trên thị trường.

Ngoài ra, nhờ vào ưu đãi thuế quan với cà phê chế biến mà nhiều doanh nghiệp đã quan tâm và chú trọng đầu tư hoạt động chế biến sâu để có thể nâng cao được giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Hơn nữa, Bộ và ngành cũng hỗ trợ rất tích cực trong công tác nâng cao năng lực sản xuất và chế biến, tổ chức lại xuất khẩu … cùng nỗ lực của các doanh nghiệp trong công tác quảng bá, định hướng thương hiệu giúp sản phẩm cà phê Việt khẳng định vị trí ở trên thị trường quốc tế.

Ngành Cà phê gặp những khó khăn gì?

Dù ngành Cà phê của Việt Nam có bước phát triển diện tích và sản lượng nhưng lợi thế trên thị trường thế giới thuộc về doanh nghiệp nước ngoài với thương hiệu và tiềm lực về tài chính lớn. Đây là sự thua thiệt lớn đối với ngành cà phê khi xuất khẩu ra nước ngoài.

Nguyên nhân được nêu ra là xuất khẩu cà phê Việt vẫn chủ yếu ở dạng thô nên chưa có thương hiệu. Hầu hết cà phê xuất khẩu của Việt Nam trở thành nguyên liệu của nhiều quốc gia, sử dụng để chế biến sâu, tái xuất lại tiêu thụ ở nước ta với dạng cà phê pha sẵn, hòa tan, cà phê bột …

Do đó, tuy khối lượng cà phê xuất khẩu lớn nhưng giá trị lại thấp hơn so với các quốc gia xuất khẩu cà phê khác. Bên cạnh đó, cần kể tới các máy móc và thiết bị chế biến cà phê ở Việt Nam vẫn còn lạc hậu, cà phê chưa đáp ứng về tiêu chuẩn độ chín cũng như lẫn nhiều tạp chất. Vì vậy, cà phê Việt đối mặt với không ít các thách thức:

–         Yếu tố khách quan: Ảnh hưởng biến đổi khí hậu khiến diện tích sản xuất cà phê Robusta giảm 50% tới năm 2050. Ngoài ra, sản xuất cà phê Việt chủ yếu là dựa vào 3 nhóm, nhóm cây từ 10 – 15 tuổi – cho năng suất cao nhất, nhóm cây 15 – 20 tuổi và nhóm cây 20 tuổi trở lên.

–         Yếu tố chủ quan: Tuy diện tích trồng đã tăng lên đáng kể nhưng hầu hết nằm ở khu vực không phù hợp. Vì thế, cà phê Việt không cải thiện được hiệu quả kinh tế.

Liên kết đẩy mạnh về chế biến sâu, xúc tiến thương mại đối với cà phê Việt Nam

Chính phủ đề ra mục tiêu kim ngạch xuất khẩu cho cà phê vào năm 2030 là 6 tỷ USD và nâng cao được giá trị gia tăng cho cà phê Việt. Tỏng đó, cần phải đẩy mạnh về công tác cơ cấu ngành hiệu quả, chuyên canh gắn với sự phát triển công nghiệp chế biến, tiến hành áp dụng công nghệ cao trong sản xuất …

Chuyên gia cấp cao trong ngành Nông nghiệp đưa ra nhận định, FTA thế hệ mới mở ra cơ hội lớn đối với doanh nghiệp chế biến, sản xuất và xuất khẩu khi mà thuế xuất khẩu gần bằng 0. Đây chính là lợi thế giúp Việt Nam có thể xuất khẩu cà phê ra thế giới. Bên cạnh đó, cần có liên kết dọc trong chuỗi ngành hàng, liên kết ngang – với doanh nghiệp … để đảm bảo cà phê tiêu thụ tăng lên nhanh chóng.

Giải pháp thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu cà phê Việt

Đối với chế biến và sản xuất, ngành cà phê cần đẩy mạnh việc tái cơ cấu như chuyên canh gắn với phát triển công nghiệp chế biến, xây dựng vùng trồng tập trung …. Bên cạnh đó, cần khuyến khích và tăng cường các liên kết, hợp tác trong sản xuất cà phê với mục đích ổn định, giữ vững cũng như mở rộng được thị trường.

Tuy nhiên, ngành cà phê cần phải nâng cao được chất lượng sản phẩm và công tác xây dựng thương hiệu cầu quan tâm chú trọng. Về công tác xúc tiến thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê cần chú trọng vào tuyển dụng, đào tạo cán bộ có trình độ ngoại ngữ, chuyên môn cao để có thể tham gia vào hoạt động xúc tiến thương mại.

Chia sẻ